الشيخ محمد علي الگرامي القمي
232
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
مسئله 1302 - اگر يك سجده و تشهّد را فراموش كند ، احتياط واجب آن است كه هر كدام را كه مربوط به ركعت آخر است اوّل انجام دهد ، و اگر نداند كدام است بايد احتياطاً يك سجده و تشهّد و بعد يك سجده ديگر بجا آورد ، يا يك تشهّد و يك سجده و بعد يك تشهّد ديگر بجا آورد ، تا يقين كند سجده و تشهّد را به ترتيبى كه فراموش كرده قضا نموده است و احتياط مستحب آن است كه همه جا رعايت ترتيب بشود هر چند مربوط به ركعت آخر نباشد . مسئله 1303 - اگر به خيال اينكه اوّل ، سجده را فراموش كرده ، اوّل قضاى آن را بجا آورد و بعد از خواندن تشهّد يادش بيايد كه اوّل تشهّد را فراموش كرده ، احتياط مستحب آن است كه دوباره سجده را قضا نمايد . و نيز اگر به خيال اينكه اوّل تشهّد را فراموش كرده اوّل قضاى آن را بجا آورد ، و بعد از سجده يادش بيايد كه اوّل سجده را فراموش كرده ، بنابر احتياط مستحب بايد دوباره تشهّد را بخواند . مسئله 1304 - اگر بين سلام نماز و قضاى سجده يا تشهّد كارى كند كه اگر عمداً يا سهواً در نماز اتّفاق بيفتد نماز باطل مىشود ، مثلًا پشت به قبله نمايد ، احتياط مستحب آن است كه بعد از قضاى سجده و تشهّد دوباره نماز را بخواند . مسئله 1305 - اگر بعد از سلام نماز يادش بيايد كه يك سجده از ركعت آخر را فراموش كرده ، چنانچه كارى كه عمدى و سهوى آن نماز را باطل مىكند مثل پشت كردن به قبله انجام نداده ، بنابر احتياط واجب بايد به قصد ما فى الذّمّه سجده فراموش شده و بعد از آن تشهّد و سلام و دو سجدهء سهو بجا آورد و نيز اگر يادش بيايد كه تشهّد ركعت آخر را فراموش كرده ، بايد احتياطاً به قصد ما فى الذّمّه و اينكه وظيفه خود را انجام داده باشد تشهّد را بخواند و بعد از آن ، سلام دهد و دو سجدهء سهو بنمايد . مسئله 1306 - اگر بين سلام نماز و قضاى سجده يا تشهّد كارى كند كه براى آن سجده سهو واجب مىشود ، مثل آنكه سهواً حرف بزند ، بنابر احتياط واجب بايد سجده يا تشهّد را قضا كند و غير از سجده سهوى كه براى قضاى سجده يا تشهّد لازم است دو سجدهء سهو ديگر بنمايد . مسئله 1307 - اگر نداند كه سجده را فراموش كرده يا تشهّد را ، بايد هر دو را قضا نمايد و هر كدام را اوّل بجا آورد اشكال ندارد . مسئله 1308 - اگر شكّ دارد كه سجده يا تشهّد را فراموش كرده يا نه ، واجب نيست قضا نمايد .